Een fauteuil op wielen voor ouderen kan inspelen op een heel eenvoudige behoefte: naar een andere kamer gaan zonder telkens over te stappen op een andere stoel. Het gaat niet alleen om het verplaatsen van een meubelstuk. Het gaat erom dat de persoon kan zijn waar hij of zij wil zijn, met de ondersteuning die past bij wat hij of zij wil doen.
Denk vóór u kiest aan een concrete bestemming: de tafel om te praten, de woonkamer wanneer familieleden langskomen, een rustig plekje om te lezen. Van daaruit kunt u beoordelen of het echt zinvol is in dezelfde stoel te blijven zitten en of de route geschikt is voor het gebruik van het verrijdbare onderstel.
In het kort
Een fauteuil op wielen is nuttig wanneer een verplaatsing binnenshuis het mogelijk maakt om bij een gewenste activiteit te komen zonder een extra overstap naar een andere stoel. Bij Sollevita is het onderstel bedoeld voor begeleide verplaatsing, niet om er zelfstandig mee te rijden. Route, transportstand, aanwezigheid van een begeleider en stabiliteit bij aankomst moeten volgens de instructies van het model worden gecontroleerd. In dezelfde fauteuil blijven betekent niet de hele dag in dezelfde houding blijven, en ook niet afzien van de andere hulpmiddelen die nodig zijn.
Wielen om de fauteuil te verplaatsen, of om hem met iemand erin te verrijden?
Dat een product wielen heeft, zegt op zich nog niets over het beoogde gebruik. Vraag voordat u verdergaat uitdrukkelijk of de fauteuil alleen leeg mag worden verplaatst of ook met iemand erin, en onder welke omstandigheden. Beschouw een foto niet als een gebruiksinstructie.
In het informatiemateriaal van Sollevita is het onderstel bedoeld voor begeleide verplaatsing binnenshuis terwijl de persoon erin zit. [1] Dat is het gegeven dat ertoe doet als u van kamer wilt wisselen en in dezelfde stoel wilt blijven zitten. Wat u daarnaast nog moet kennen, zijn de instructies voor de configuratie die wordt geleverd.
De verplaatsing wordt begeleid door iemand anders: de wielen maken van Sollevita geen elektrische rolstoel en de persoon kan er niet zelfstandig mee rijden. De accu voedt de verstelfuncties van de fauteuil en drijft het onderstel niet aan. [1]
Dit onderscheid helpt u om een precieze vraag te formuleren: ‘We willen de persoon kunnen begeleiden van de woonkamer naar de eethoek.’ Dat is iets anders dan ‘we hebben een hulpmiddel nodig waarmee hij of zij zich zelfstandig door het huis kan verplaatsen.’
Eerst de bestemming, dan de verplaatsing
Vraag de persoon wat hij of zij graag wil bereiken. Soms is een andere kamer niet de prioriteit, maar een andere plek in dezelfde ruimte: dicht bij het gesprek zitten, beter zien wie er binnenkomt of een rustiger hoekje kiezen.
Bij de tafel is de controle niet klaar zodra de fauteuil ervoor staat. U moet nagaan of de persoon met de nodige ondersteuning kan deelnemen aan de beoogde activiteit. Praten, een krant lezen en een maaltijd eten vragen niet per se dezelfde opstelling.
Gaat het om samenzijn met anderen, vraag dan of de persoon vanaf die plek de anderen kan zien en horen zonder steeds iets te moeten bijstellen. Denk bij lezen aan licht, een plek om iets neer te leggen en de mogelijkheid om de handbediening te pakken. Dit zijn vragen over het gebruik van de zitplek, geen voorschrift voor de lichaamshouding.
Kies een bestemming niet alleen omdat die het makkelijkst is voor degene die de fauteuil verplaatst. Het traject krijgt zin wanneer de bestemming aansluit bij een voorkeur van de persoon, en niet alleen bij een organisatorische behoefte.
Drie bestemmingen die laten zien wat u moet controleren
De tabel geeft situaties ter illustratie. Ze bevestigt niet dat die geschikt zijn voor iedere persoon of iedere woning: de tabel is bedoeld om het vage ‘we zetten hem wel neer waar het nodig is’ te vervangen door een doel dat u kunt controleren.
| Bestemming | Gewenste activiteit | Controle bij aankomst |
|---|---|---|
| Aan tafel | Praten of deelnemen aan het familieleven | Stabiele positie, ruimte voor de fauteuil en ondersteuning die bij de activiteit past |
| Woonkamer | Bezoek ontvangen of bij de anderen zijn | Plek die de persoon zelf kiest, goed zicht en vrije doorgangen |
| Rustig plekje | Lezen of even pauzeren | Handbediening binnen bereik, licht en ruimte voor de toegestane verstellingen |
Denk naast de bestemming altijd ook aan de terugweg. Is de begeleider dan nog aanwezig? Is de kamer na de maaltijd nog op dezelfde manier ingericht? Kan de persoon vragen om verplaatst te worden vóór het tijdstip dat de familie in gedachten had?
Een oplossing werkt in het dagelijks leven als ze ook ruimte laat om van gedachten te veranderen. De terugweg zou niet mogen afhangen van een meubelstuk dat eerst uit elkaar moet, of van iemand die door niemand is ingelicht.
De begeleider hoort bij de oplossing
Een begeleide verplaatsing vraagt om iemand die het product kent en de route aankan onder de omstandigheden waarvoor het onderstel bedoeld is. Ga er niet van uit dat iedereen de fauteuil kan duwen alleen omdat hij op wielen staat.
Vraag bij de levering uitleg over hoe het onderstel wordt gebruikt, welke punten u gebruikt om de beweging te begeleiden en wat u niet als handgreep mag gebruiken. Gebruik de armleuningen, de rugleuning of andere onderdelen niet als handgreep zonder de instructies van de fabrikant.
Bespreek ook de communicatie tijdens de verplaatsing: de persoon in de fauteuil moet weten waar het naartoe gaat, en moet ongemak kunnen melden of kunnen vragen om te stoppen. Bij iemand die niet verbaal communiceert, spreekt u dit af met de mensen die weten hoe hij of zij zich uitdrukt.
Als de beoogde begeleider de route niet aankan, stop de beoordeling dan op dat punt. De oplossing is niet meer kracht zetten, de fauteuil aan een willekeurig onderdeel trekken of met de persoon erin een kortere weg uitproberen.
De hele route beoordelen, niet alleen de breedte van de deur
Tussen twee kamers kan een bocht zitten, een drempel, een kleed, een snoer of een plek waar de doorgang smaller wordt. Ook op de bestemming is ruimte nodig waar de fauteuil kan aankomen en kan staan zonder andere doorgangen te blokkeren.
Lees het artikel over de maten en ruimte die u thuis in kaart brengt om het gesprek met de technische contactpersoon voor te bereiden. Dat aparte artikel voorkomt dat de controle wordt teruggebracht tot één enkele maat. In dit artikel gaat het vooral om de vraag welke route in werkelijkheid wordt gebruikt en voor welke activiteit.
Probeer niet met de persoon in de fauteuil uit of de wielen over treden, hellingbanen, hellingen of drempels heen komen. Vraag eerst of zulke situaties binnen het beoogde gebruik vallen. Dat u tot aan een terrasdeur kunt komen, betekent bijvoorbeeld nog niet automatisch dat u ook het terras op mag.
Kijk naar het huis zoals het normaal wordt gebruikt, niet alleen naar een opgeruimde foto. Stoelen die na de lunch zijn verschoven of een bijzettafeltje naast de bank kunnen de route veranderen. De controle gaat over wat er realistisch gezien beschikbaar zal zijn wanneer de fauteuil met begeleiding wordt verplaatst.
Verplaatsen en stabiel gebruik zijn twee afzonderlijke momenten
Vóór de verplaatsing moet u weten welke stand de fabrikant voorschrijft, hoe u met de kabels en de handbediening omgaat en welke onderdelen eventueel moeten worden voorbereid. Ga er niet van uit dat elke relaxstand ook een transportstand is.
Bij aankomst moet Sollevita weer in de voorgeschreven stabiele toestand worden gebracht, op de steunvoeten, voordat de persoon opstaat of een transfer maakt. Het goedgekeurde materiaal maakt onderscheid tussen verplaatsen op het onderstel en het in- en uitstappen uit de fauteuil. [1] De precieze werkwijze leert u aan de hand van het geleverde model.
Dat er wielen zijn, betekent ook niet dat u de fauteuil voortdurend mag bijschuiven terwijl de persoon probeert te gaan zitten of op te staan. De beweging van het onderstel en die van het lichaam mogen niet tegelijk worden geïmproviseerd.
Vraag om een aparte demonstratie van beide momenten: hoe u de verplaatsing voorbereidt en begeleidt, en hoe u herkent dat de fauteuil in de stabiele gebruikstoestand staat. Een begrijpelijke uitleg heeft meer waarde dan een reeks bedieningsstappen die u uit het hoofd leert zonder te weten wat ze doen.
De accu helpt bij het verstellen, maar drijft de wielen niet aan
Wordt de fauteuil op meerdere plekken in huis gebruikt, dan wordt de stroomvoorziening een concrete vraag. Met de accu kunnen de verstelfuncties worden gebruikt zonder dat de fauteuil voortdurend op het stopcontact is aangesloten, volgens de instructies en afhankelijk van de lading van het model. Dat mag niet worden opgevat als een onbeperkte gebruiksduur. [1]
Voor het opladen en de punten die nog moeten worden opgehelderd, kunt u de gids over de accu van de fauteuil raadplegen. Hier volstaat het om de twee systemen uit elkaar te houden: het ene voedt de elektrische verstellingen van de fauteuil, met het andere kan de fauteuil met begeleiding worden verplaatst.
Plan de route niet met een stroomkabel die wordt meegesleept of met een verlengsnoer dat tussen de kamers blijft liggen. Hoe met de aansluitingen wordt omgegaan, moet met de technische contactpersoon worden afgesproken voordat het onderstel wordt gebruikt.
Het is ook nuttig om te weten waar de fauteuil komt te staan wanneer voor de accu de voorgeschreven handelingen nodig zijn, zonder zelf een aantal beschikbare uren of bewegingen te verzinnen.
Dezelfde stoel betekent niet de hele dag dezelfde houding
Van omgeving veranderen kan een manier zijn om aan een activiteit deel te nemen zonder een extra overstap. Het is geen reden om automatisch langer in de fauteuil te blijven zitten of een geplande rustpauze in bed te schrappen.
Het voorkomen van decubitus (doorligwonden) kan houdingswisselingen en specifieke hulpmiddelen vragen, afgestemd op wat de persoon nodig heeft. Wielen alleen voorzien niet in die behoeften. [2] De adviezen die u hebt gekregen, blijven gelden, ook wanneer de verplaatsing praktischer wordt.
Verwar ‘voor deze bestemming is geen transfer nodig’ dus niet met ‘er is geen transfer meer nodig’. De rolstoel kan nodig blijven voor andere verplaatsingen of voor de zelfstandigheid; het bed voor de geplande rust en zorg.
Het keuzecriterium is positief: behouden wat al werkt en er een nuttige mogelijkheid aan toevoegen. Een fauteuil die in de juiste kamer aankomt, maar de persoon achterlaat in een houding die niet bij de activiteit past, heeft het probleem nog niet opgelost.
Hoe u nagaat of het onderstel aansluit bij de werkelijke behoefte
Maak vóór het technische gesprek deze zin af: ‘We willen voor deze activiteit naar deze plek in huis, met deze persoon die beschikbaar is om te begeleiden.’ Het is een eenvoudige beschrijving die doel, bestemming en begeleiding samenbrengt.
Leg die naast de kenmerken van Sollevita, de zorgfauteuil met sta-opfunctie, en neem de gegevens over de route en eventuele aanwijzingen over de ondersteuning mee. [1] Een aankoop hoeft niet te berusten op het abstracte idee van ‘meer mobiliteit’: het gaat erom de verplaatsing te controleren die er echt toe doet.
De beoordeling kan positief uitvallen voor de ene route en niet voor de andere. Ook dat is nuttig: zo voorkomt u dat u het onderstel mogelijkheden toeschrijft die niet zijn gecontroleerd.
Wanneer route, aankomst en begeleiding op elkaar aansluiten, kan de functie een keuze aan de dag toevoegen: niet alleen blijven waar de fauteuil is neergezet, maar een moment bereiken dat de persoon graag met anderen wil delen.
Bronnen
[1] Sollevita / La Castellana — Productdocumentatie
Kenmerken ontleend aan de documentatie die aan de redactie is verstrekt; de link verwijst naar de productpagina, niet naar een klinische verificatie.
[2] Universitaire Ziekenhuizen van Genève (HUG) — Decubitus voorkomen in het ziekenhuis (in het Frans)
De bronnen uit de gezondheidszorg ondersteunen de genoemde principes, maar bevelen Sollevita niet aan en certificeren het niet. Tabellen en voorbeelden zijn redactionele uitwerkingen, geen klinische tests of gedocumenteerde casussen.
Beschrijf de bestemming die u zou willen bereiken
Vertel het Sollevita-team waar u de fauteuil zou willen gebruiken, welke activiteit u mogelijk wilt maken en wie de verplaatsing kan begeleiden. Met de gegevens over de route en de behoeften van de persoon wordt het gesprek over het onderstel concreet: een functie om in de eigen woning te beoordelen, niet alleen om in een catalogus te bekijken.
