Sta-opstoel voor ouderen met verlies van zelfstandigheid: als er meer zorg nodig is

Familieleden beschrijven de situatie zelden met een perfecte definitie. Vaker vertellen ze dat de persoon veel tijd nodig heeft om op te staan, niet meer in beweging komt als er niemand in de buurt is, bijna de hele dag in de stoel doorbrengt of steeds meer moeite heeft met de overstap van bed naar stoel. Die observaties laten al zien waar de dagelijkse routine is gaan veranderen.

De ene oudere heeft misschien alleen meer hulp nodig bij het opstaan. Een ander kan op sommige momenten zelfstandig blijven, maar heeft ’s middags meer rust nodig. Weer een ander kan bijna volledig afhankelijk zijn van wie voor hem of haar zorgt om van bed naar stoel te gaan en weer terug. Verlies van zelfstandigheid valt dus niet per se samen met één ziekte en uit zich niet bij iedereen op dezelfde manier.

De vraag om mee te beginnen is niet alleen welke diagnose er is, maar wat er in de loop van de dag moeilijk is geworden. Opstaan, lang zitten, rusten, transfers, aan tafel kunnen aanschuiven en persoonlijke verzorging vragen elk om een ander antwoord. Een zorgfauteuil voor ouderen is zinvol wanneer de functies precies aansluiten op deze werkelijke activiteiten.

Voor wie de zorg verleent, kan een beter geleid bewegingstraject een deel van het trekken aan armen of romp verminderen. Wanneer de persoon echter zijn of haar eigen gewicht niet meer kan dragen of gaan staan niet raadzaam is, lost het verder inzetten van de sta-opfunctie het probleem niet op: het kan dan nodig zijn een zijwaartse transfer te organiseren, een tillift te gebruiken of een procedure te volgen die door een professional is vastgesteld.

Een oudere kan in de loop van één dag heel verschillende houdingen nodig hebben. Actief zitten kan geschikt zijn om te praten of te eten; de relaxstand past bij lezen en televisiekijken; de kantelverstelling (Tilt in Space) kantelt zitting en rugleuning samen en maakt het mogelijk van stand te veranderen zonder de persoon te vragen de houding telkens opnieuw op te bouwen met kussens of grote verschuivingen van het bekken.

De Zero Gravity-stand combineert kantelverstelling, rugleuning en voetensteun en brengt de benen en voeten boven het niveau van het hart. Dat kan de veneuze terugstroom bevorderen, de doorbloeding van de benen ten goede komen en het gevoel van lichtheid en comfort vergroten. Het is een relaxstand, geen cardiovasculaire behandeling en ook geen behandeling van de situatie die op deze pagina wordt beschreven.

Met de vlakke ligstand 180° kan de persoon daarentegen gaan liggen voor een pauze of een kort dutje, zonder dat daarvoor automatisch opnieuw een transfer naar bed nodig is. Dat kan nuttig zijn wanneer juist de transfer een van de zwaarste momenten is. De houding moet wel blijven passen bij het comfort en de behoeften van de persoon.

Wanneer iemand elke dag van bed naar stoel en van stoel naar bed gaat, wordt de transfer een centraal onderdeel van de thuiszorg. Een vaste armleuning, een groot hoogteverschil of een oppervlak dat te ver weg is, kan de overstap langer en zwaarder maken, zowel voor de persoon zelf als voor wie hem of haar helpt.

Sollevita stemt drie elementen op elkaar af: de vlakke ligstand 180° vormt een vlak ligoppervlak, de verticale hoogteverstelling regelt de hoogte van de hele fauteuil en het volledig afneembare zijpaneel maakt de toegangszijde vrij. Zo kan de fauteuil in de vlakke ligstand voor transfers naast het bed worden gezet, wat sommige transfers van bed naar stoel en van stoel naar bed makkelijker kan maken.

Het voordeel zit in het verkleinen van hoogteverschillen en fysieke obstakels, niet in de belofte dat iedereen zonder andere hulpmiddelen kan worden verplaatst. Zijn een tilband, transferplank, glijlaken, tillift of meerdere personen nodig, dan blijven die deel van de werkwijze. Sollevita kan de geometrie van de overstap verbeteren, maar vervangt het transferplan niet automatisch.

Sollevita presenteert zich bewust niet als antidecubitusstoel. De drielaagse zitopbouw is ontworpen om het gewicht over een groot oppervlak te verdelen, het bekken te ondersteunen en het comfort bij langdurig gebruik te behouden; met de verstelmogelijkheden kan bovendien de houding worden gevarieerd. Bestaat er een risico op decubitus, dan moeten het zitoppervlak en het schema voor houdingswisselingen worden beoordeeld met de professional die de persoon begeleidt.

Naarmate de zelfstandigheid afneemt, wordt wie de zorg verleent steeds meer onderdeel van het dagelijks leven. Scheren, haarverzorging, aankleden, kleding goed schikken, persoonlijke verzorging of bepaalde geschikte massages kunnen dwingen tot voorovergebogen werken, omdat de persoon te laag zit of omdat de zijkant van de zitting niet bereikbaar is.

De verticale hoogteverstelling verandert deze geometrie. De hele Sollevita kan hoger worden gezet terwijl de persoon blijft zitten of liggen. Zo komt de persoon dichter bij de handen van wie de zorg verleent, in plaats van dat die voortdurend gebukt moet staan of met gestrekte armen moet werken. Het afneembare zijpaneel maakt het bovendien mogelijk om van opzij dichterbij te komen.

De fauteuil neemt de lichamelijke belasting van het zorgen niet weg en maakt niet elke handeling automatisch eenvoudig. Wel kan hij een deel van het onnodige bukken, reiken en handmatig herpositioneren verminderen. De waarde ervan ligt in een gunstigere werkhoogte en een constructie die meewerkt met de dagelijkse zorgroutine.

Sollevita is bijzonder compleet wanneer moeizaam opstaan, vele uren zitten, behoefte aan rust, transfers van bed naar stoel, rolstoelgebruik en frequente hulp van een mantelzorger of zorgverlener deel uitmaken van dezelfde dag. In die gevallen brengt de fauteuil de sta-opfunctie, de Push Head, de kantelverstelling, Zero Gravity, de vlakke ligstand 180°, de verticale hoogteverstelling, het afneembare zijpaneel en het handmatig verrijdbare onderstel, ook te gebruiken met de persoon erin, samen in één product dat gebouwd is voor intensief gebruik.

Een fauteuil voor iemand die niet meer zelfredzaam is, moet soms toch samenwerken met een zorgbed, rolstoel, gespecialiseerd zit- of ligoppervlak, transferplank of tillift. Als de persoon volledig moet worden ondersteund, een tilband gebruikt of een specifiek transferplan volgt, blijven die hulpmiddelen een duidelijke rol spelen. De volledigheid van Sollevita dient om meerdere activiteiten op dezelfde plek samen te brengen, niet om hulpmiddelen die al nodig zijn overbodig te maken.

Sollevita is niet uitsluitend bedoeld voor mensen die niet meer zelfredzaam zijn. Iemand die gedeeltelijk zelfstandig is, kan de fauteuil gebruiken om het opstaan makkelijker te maken; iemand die zelfstandig is, kan ervoor kiezen vanwege de kwaliteit van de zitting, de Push Head, Zero Gravity, de kantelverstelling, de vlakke ligstand 180°, de materialen en het geavanceerde comfort. De mate van afhankelijkheid is niet de enige reden om voor dit product te kiezen.