Sta-opstoel bij ruggenmergletsel: rolstoel, hoogte en toegang vanaf de zijkant

Een thoracaal, cervicaal of lumbaal letsel kan tot heel verschillende mogelijkheden leiden. Zelfs op hetzelfde niveau verandert een volledig of onvolledig letsel de resterende kracht, het gevoel, de rompcontrole, het gebruik van de handen en het vermogen om gewicht te dragen. Daarom beschrijven termen als paraplegie, tetraplegie of tetraparese maar een deel van het beeld.

De een maakt zelfstandig transfers met een transferplank; een ander heeft handmatige hulp nodig; weer een ander gebruikt altijd een tillift. Een sta-opstoel voor iemand met een ruggenmergletsel moet worden beoordeeld binnen de manier waarop transfers in werkelijkheid verlopen, niet alleen op basis van de diagnose.

Ook belangrijk zijn het aantal uren in de rolstoel, de kwaliteit van de houding, het risico op huidletsel, de kracht in de schouders en de mogelijkheid om de handbediening te gebruiken. Een tweede zitplek heeft alleen zin als die iets toevoegt zonder een systeem van hulpmiddelen te verstoren dat al goed werkt.

De verticale hoogteverstelling brengt de hele Sollevita omhoog of omlaag terwijl de persoon blijft zitten of liggen, zonder hem of haar naar een staande houding te kantelen. Zo kan de zitting dichter bij de hoogte van de rolstoel of het bed worden gebracht en kunnen bepaalde hoogteverschillen kleiner worden, binnen de grenzen van de afgesproken werkwijze.

Twee oppervlakken op gelijke hoogte brengen maakt de transfer nog niet vanzelf veilig. Armkracht, rompcontrole, gevoel, de transferplank, de beschikbare ruimte en de aanwezigheid van iemand die helpt blijven de techniek bepalen.

Een vaste armleuning vormt een obstakel precies op de plek waar de persoon langs moet. Bij Sollevita kan het hele zijpaneel zonder gereedschap worden afgenomen: zo komt de zijkant van de zitting vrij en kan de fauteuil dichter bij de rolstoel of het bed worden geplaatst.

Als de transferplank al deel uitmaakt van de werkwijze, kunnen een vrije zijkant en een instelbare hoogte het plaatsen ervan makkelijker maken. De fauteuil schrijft de transferplank echter niet voor en bepaalt niet aan welke kant de transfer gebeurt; zonder een concrete proef kan ook niet worden gesteld dat hij met elke transferplank compatibel is.

Het uitneembare bovendeel van de armleuning en het afneembare zijpaneel hebben elk een andere functie. Het bovendeel uitnemen kan helpen om dichter bij de tafel te komen; voor een zijwaartse transfer moet de zijkant daarentegen helemaal vrij zijn. Ook tijdens het adviesgesprek moet dit onderscheid duidelijk zijn.

Een transfer die van het bed naar de fauteuil eenvoudig lijkt, kan op de terugweg moeilijker blijken. Hoogte, beschikbare zijkant, richting van de transferplank, rompcontrole en armkracht verschillen per richting. Beide transfers moeten daarom worden bekeken.

De volledig vlakke ligstand (180°), de verticale hoogteverstelling van de hele fauteuil en het afneembare zijpaneel maken het mogelijk om in één product te werken aan oppervlak, hoogte en toegang vanaf de zijkant. Met de vlakke ligstand om transfers te vergemakkelijken kan de fauteuil naast het bed worden geplaatst en kunnen gunstigere omstandigheden ontstaan, maar daarmee ligt nog niet vanzelf vast hoe de persoon wordt verplaatst.

Wanneer glijzeilen, tilbanden of tilliften worden gebruikt, blijven die deel van de werkwijze. Sollevita kan bepaalde ruimtelijke obstakels verminderen en ruimte bieden aan degene die helpt; de fauteuil vervangt niet de volledige ondersteuning van het lichaam.

De Zero Gravity-stand combineert kantelverstelling, rugleuning en voetensteun en brengt benen en voeten boven het niveau van het hart. Dat kan de veneuze terugstroom bevorderen, de doorbloeding van de benen ten goede komen en het gevoel van lichtheid en comfort vergroten. Het is een relaxstand, geen behandeling van het ruggenmergletsel en ook geen strategie tegen decubitus.

De elektrisch verstelbare hoofdsteun Push Head past de ondersteuning van hoofd en nek aan bij de verschillende hellingshoeken. Dat kan vooral nuttig zijn wanneer hoofdcontrole veel moeite kost, maar vervangt geen gespecialiseerde nek- of zijsteun.

Katheters, opvangzakken, slangen en andere medische hulpmiddelen moeten bij elke beweging voldoende ruimte hebben. Voordat u de fauteuil achterover zet, omhoog brengt of verplaatst, moet u controleren of niets wordt strakgetrokken, afgekneld of bekneld raakt in het mechaniek, en of de bevestigingspunten bereikbaar blijven.

Bij tetraplegie of tetraparese kan het vermogen om de handbediening te gebruiken sterk verschillen. Kracht, grip, precisie, de gebruikte hand en de bereikbaarheid van de knoppen moeten worden gecontroleerd. De bediening kan zelfstandig gebeuren, aangepast zijn of worden gedeeld met degene die helpt.

Met het handmatig verrijdbare onderstel kan de fauteuil binnenshuis over korte afstanden worden verplaatst terwijl de persoon erin zit, op geschikte routes en volgens de instructies. Zo kan een transfer die alleen nodig is om van kamer te wisselen worden vermeden, maar het onderstel vervangt de rolstoel niet voor de dagelijkse mobiliteit of voor verplaatsingen buitenshuis.

Met de verticale hoogteverstelling kan de persoon op een gunstigere hoogte worden gebracht voor aankleden, kleding rechttrekken, persoonlijke verzorging, scheren, haarverzorging of bepaalde massages die daarvoor geschikt zijn. Dankzij het afneembare zijpaneel kan degene die helpt van opzij dichterbij komen en minder ver van het lichaam af werken.

Deze verstelling kan een deel van het bukken en reiken verminderen, maar neemt de lichamelijke belasting van de mantelzorger of zorgverlener niet weg. Wanneer de persoon moet worden ondersteund, gedraaid of volledig opgetild, blijven de afgesproken technieken en hulpmiddelen nodig.

De functie heeft waarde wanneer ze past in een georganiseerde routine: hoogte, toegangszijde, medische hulpmiddelen en lichaamshouding moeten worden gecontroleerd voordat u begint.