In de thuiszorg zijn moeilijke transfers niet op te lossen door simpelweg meer kracht te zetten. Als de benen het begeven, het lichaam zijn stabiliteit verliest of degene die helpt de persoon plotseling moet vasthouden, moet de manier waarop de transfer verloopt opnieuw worden bekeken. Vijf signalen helpen om de situatie te beschrijven en een beoordeling voor te bereiden: ze zijn geen test om zelf een tillift te kiezen. Het doel is te begrijpen wat er is veranderd en welke voorwaarden nodig zijn om de transfer beter hanteerbaar te maken.
In het kort
Een transfer die met grote inspanning is afgerond, verdient aandacht, ook als die niet tot een val heeft geleid. Problemen met benen en romp, onzekere grepen en te weinig ruimte moet u beschrijven zonder de handeling te herhalen om ze aan te tonen. Er bestaat geen gewichtsgrens die op zichzelf toestemming geeft om met de hand te tillen. De verticale hoogteverstelling van de hele fauteuil en de toegang van opzij kunnen helpen om de transfer voor te bereiden, terwijl de techniek en de hulpmiddelen een deskundige beoordeling vragen.
Allereerst: welke transfer is moeilijk geworden?
‘We krijgen hem niet meer verplaatst’ kan op heel verschillende situaties slaan. De moeilijkheid kan zich voordoen wanneer de persoon opstaat, zich naar een rolstoel draait, vanuit bed naar de stoel moet of bij de omgekeerde transfer ’s avonds. Ook de benodigde hulp kan verschillen: dichtbij aanwezig zijn is iets anders dan het gewicht van het lichaam dragen.
Kies een voorval dat al heeft plaatsgevonden en beschrijf het vertrekpunt, de bestemming en het punt waarop de beweging stokte of zwaar werd. Geef aan wie er aanwezig was en welk hulpmiddel werd gebruikt. Vraag de persoon niet om de beweging te herhalen alleen om te controleren of het nog lukt: deze gids is bedoeld om waarnemingen te verzamelen, niet om vaardigheden te toetsen met een proef thuis.
Het INRS, het Franse instituut voor de preventie van beroepsrisico’s, stelt een aanpak voor die rekening houdt met de mogelijkheden van de persoon en met het juiste gebruik van hulpmiddelen, in plaats van de transfer te laten neerkomen op simpelweg optillen door de zorgmedewerker. Voor naasten is dit het bruikbare principe: uitgaan van de activiteit zoals die werkelijk verloopt, niet van de kracht waarover degene die helpt beschikt. [1]
Vijf signalen die om een herbeoordeling vragen
1. De benen dragen niet meer zoals gewoonlijk
Tijdens een transfer die al deel uitmaakt van de routine, zakken de knieën door of kan de persoon niet meer op dezelfde manier blijven steunen als voorheen. Degene die helpt, moet een steeds groter deel van het lichaam ondersteunen. Dat is geen uitnodiging om ‘het nog een keer te proberen’: het is een verandering die u doorgeeft aan wie de mobiliteit van de persoon begeleidt.
2. De romp verliest stabiliteit tijdens de transfer
De persoon helt opzij, glijdt weg of moet worden vastgehouden om het evenwicht niet te verliezen. Het helpt om aan te geven wanneer dat gebeurt: aan het begin, tijdens het draaien of vlak bij het oppervlak waar de transfer eindigt. Dat iemand zittend redelijk stabiel is, bewijst niet automatisch dat de volgende transfer op dezelfde manier hanteerbaar is.
3. Er ontstaan geïmproviseerde grepen en correcties
Aan de armen trekken, onder de oksels vastpakken of met een ruk ingrijpen om de houding te herstellen zijn signalen die niet als normaal mogen gaan gelden. Het is niet de bedoeling om via een artikel een stevigere greep te zoeken: laat de transfer opnieuw beoordelen. De beschrijving ‘op de laatste centimeters moet ik haar vasthouden’ zegt meer dan ‘er is alleen een handje hulp nodig’.
4. De omgeving dwingt u om op afstand of gedraaid te werken
Een nachtkastje verhindert dat u dichtbij kunt komen, de armleuning sluit de bruikbare zijde af of het bed laat te weinig ruimte over voor het hulpmiddel dat al in het plan staat. Het probleem ligt niet per se bij de persoon: het kan ontstaan uit de verhouding tussen lichaam, meubels en uitrusting. In een kamer die ruim lijkt, kan juist de zijde waar u moet werken bezet zijn.
5. De handeling wordt minder voorspelbaar
De transfer vraagt meer pogingen, verloopt ’s ochtends heel anders dan ’s avonds, of degene die helpt meldt bijna-valpartijen en toenemende vermoeidheid. Eén keer dat het goed ging, maakt deze waarnemingen niet ongedaan. De vraag is of de werkwijze onder gewone omstandigheden blijft werken, met de mensen die er werkelijk zijn, niet of iemand het één keer voor elkaar heeft gekregen.
Het gewicht telt mee, maar beslist niet op zichzelf
Het gewicht van de persoon, het vermogen om mee te werken en de beschikbare ruimte beschrijven verschillende aspecten. De kilo’s dienen om een hulpmiddel met een passend draagvermogen te kiezen; ze zijn geen vrijbrief om iemand met de hand te tillen. Evenzo kan een lichte persoon complexe hulp nodig hebben als het lichaam tijdens de transfer niet stabiel blijft.
Denk ook aan de frequentie. Hulp die meerdere keren per dag terugkomt, kan een groot deel van de dagelijkse routine innemen. Om dat te beschrijven, noteert u de voorvallen en de waargenomen moeilijkheden, zonder van het dagboek een scorelijst van de prestaties van de mantelzorger te maken. Het doel is niet aan te tonen wie sterk genoeg is, maar duidelijk te maken waar organisatie, hulpmiddelen of andere deskundigheid nodig zijn.
Suva, de Zwitserse instelling voor ongevallenpreventie, koppelt het tillen en verplaatsen van personen aan drie elementen: organisatie, passende hulpmiddelen en scholing. De aanschaf van een apparaat is dus één deel van het antwoord, niet de hele aanpak. [2]
Een overzicht om de transfer te beschrijven zonder die opnieuw te doen
Vul het overzicht in aan de hand van voorvallen die u al in de dagelijkse routine hebt gezien. Het dient om de transfer te beschrijven, niet om de mogelijkheden van de persoon klinisch te meten. Ontbreekt er een gegeven, schrijf dan ‘nog na te gaan’: verzamel het niet door een moeilijke handeling te herhalen.
| Aspect | Wat u noteert | Vraag voor het overleg |
|---|---|---|
| Vertrek en aankomst | Bed, rolstoel of stoel; richting van de transfer | Is het probleem op de terugweg hetzelfde? |
| Kritiek moment | Start, draaien, naderen of neerlaten | In welke fase verandert de benodigde hulp? |
| Eigen inbreng | Steunpunten en bewegingen die de persoon gewoonlijk gebruikt | Welke vaardigheden moeten opnieuw worden beoordeeld? |
| Stabiliteit | Wegglijden, overhellen of vastgehouden moeten worden | Is de geplande ondersteuning nog voldoende? |
| Omgeving | Bezette zijde, afstand, obstakel of hoogteverschil | Welke belemmering kan als eerste worden weggenomen? |
| Beschikbare hulp | Wie er helpt en met welk hulpmiddel dat al in gebruik is | Moeten de organisatie of de scholing worden aangepast? |
| Verandering | Sinds wanneer en op welke momenten het optreedt | Wie moet op de hoogte worden gebracht en met welke prioriteit? |
Voeg het model van de gebruikte hulpmiddelen toe als u dat kent, en een foto van de ruimte zonder de persoon erop. Intieme beelden of volledige medische dossiers zijn niet nodig om een deur, een vaste armleuning of de zijkant van een bed te laten zien.
Van waarnemingen naar de volgende stap
Is de transfer met het gebruikelijke plan niet meer te doen, vermijd dan verdere geïmproviseerde pogingen en neem contact op met de professional of de dienst die de zorg begeleidt. Gebruik in de tussentijd het alternatief dat al is afgesproken. Is er geen veilig alternatief, vraag dan om aanwijzingen voordat u een nieuwe handeling probeert; bij direct gevaar is spoedhulp nodig, geen verkoopadvies.
Gaat het vooral om een obstakel, dan kunt u eerst een beschrijving van de omgeving verzamelen. Dat betekent niet dat het verschuiven van het nachtkastje de transfer automatisch passend maakt: zo kunt u de fysieke belemmering los zien van de mogelijkheden van de persoon en van de eigenschappen van het hulpmiddel.
Meer over de verschillende uitgangssituaties vindt u in de Sollevita-pagina’s over verminderde mobiliteit. De naam van de aandoening helpt om de weg te vinden, maar vervangt niet de beschrijving van wat er gebeurt tussen het ene oppervlak en het andere.
Wat een verstelbare hoogte en toegang van opzij kunnen veranderen
De verticale hoogteverstelling brengt de hele fauteuil omhoog of omlaag, terwijl de persoon blijft zitten of liggen. Dit is niet de sta-opfunctie, die de persoon naar een staande houding begeleidt. Bij transfers zit de waarde van de verstelbare hoogte in de mogelijkheid om een hoogte te beoordelen die beter aansluit op het oppervlak ernaast, binnen het verstelbereik van het product.
Bij Sollevita maakt het geheel afneembare zijpaneel de zijkant van de zitting vrij. De volledig vlakke ligstand (180°) maakt het samen met de verticale hoogteverstelling en de toegang van opzij mogelijk om de fauteuil naast het bed te plaatsen, zoals voorzien bij de vlakke ligstand om transfers te vergemakkelijken. Dit zijn concrete elementen van de voorbereiding: hoogte, oppervlak en toegankelijke ruimte. [3]
Op zichzelf tonen ze niet aan dat een persoon zonder tillift, transferplank of andere hulpmiddelen kan worden verplaatst. Voordat u kiest, kan het nuttig zijn de verschillen tussen een standaard sta-opstoel en Sollevita te begrijpen: meer verstelmogelijkheden verruimen de opties, maar moeten worden gekoppeld aan de werkwijze die werkelijk nodig is.
Als de fauteuil samen met andere hulpmiddelen moet werken
Een rolstoel kan de belangrijkste zitplaats voor de mobiliteit blijven, terwijl de fauteuil een andere plek biedt om te rusten. Een tillift kan nodig blijven om in de fauteuil te komen. Dat is geen tegenstrijdigheid: elk hulpmiddel kan binnen dezelfde dag een andere taak hebben.
De keuze van een transferplank, een glijzeil of een tilsysteem vraagt om een specifieke beoordeling. De vorm van het hulpmiddel, de oppervlakken, de manier van ondersteunen en de mogelijkheden van de persoon zijn niet uitwisselbaar. U kunt een voorgeschreven hulpmiddel beter niet door een ander vervangen, alleen omdat dat eenvoudiger of minder omvangrijk lijkt.
Ook het aantal mensen dat helpt, moet de vastgelegde werkwijze volgen. ‘We doen het met z’n tweeën’ is geen oplossing voor elke situatie. Er zijn duidelijke rollen, beschikbare ruimte en scholing nodig; de fauteuil bereidt de omgeving voor, terwijl de organisatie van de zorg bepaalt hoe die wordt gebruikt.
Woorden die de beoordelaar echt verder helpen
‘Hij werkt niet mee’ dreigt een bedoeling toe te schrijven aan wat eigenlijk een moeilijkheid is. Het is nuttiger om door te geven dat de persoon de transfer niet kan volgen, pijn heeft, het steunpunt verliest of vraagt om te stoppen. Ook het perspectief van de persoon zelf telt: een handeling die voor de mantelzorger snel lijkt, kan voor hem of haar weinig voorspelbaar aanvoelen.
In plaats van ‘de avonden zijn onmogelijk’ kunt u bijvoorbeeld schrijven: ‘op de terugweg van de stoel naar bed, na het avondeten, vraagt ze om een pauze en is er meer hulp nodig dan in de ochtend’. Die zin beschrijft wat er gebeurt en stelt wie de persoon begeleidt in staat gerichte vragen te stellen, zonder meteen een oorzaak aan te wijzen.
Vermijd ook uitdrukkingen als ‘de stoel doet de transfer vanzelf’ of ‘gewoon op bedhoogte zetten en klaar’. Die verwarren een mechanische mogelijkheid met de zorgprocedure. De juiste boodschap is eenvoudiger: de hoogte en de vrije zijkant kunnen enkele obstakels wegnemen, terwijl de transfer moet worden afgestemd op de persoon.
Het overleg voorbereiden zonder er een uithoudingsproef van te maken
Neem het overzicht mee naar iemand die de mobiliteit van de persoon kent, en maak onderscheid tussen zorginhoudelijke en technische vragen. De eerste gaan over ondersteuning, belastbaarheid en de manier van verplaatsen; de tweede over afmetingen, verstelbereik, onderdelen en het gebruik van de fauteuil. Het Sollevita-team kan het product uitleggen en de gegevens ervan vergelijken, maar kan de zorgbeoordeling niet vervangen.
Wordt er een demonstratie voorgesteld, maak dan eerst duidelijk wie erbij is en wat er wordt nagegaan. Foto’s van de omgeving kunnen aan elke proef met de persoon voorafgaan. Het nuttige resultaat is niet dat alle functies worden getoond, maar dat duidelijk wordt of een concrete configuratie aansluit bij de transfer die nu problemen geeft.
Bewaar ten slotte de uitkomst van het overleg samen met de bijbehorende instructies. Als het bed, het hulpmiddel of de beschikbare hulp verandert, moeten die gegevens opnieuw worden bekeken: een genoteerde instelling is geen onveranderlijk voorschrift.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Hoe weet u of moeilijke transfers meer vragen dan spierkracht?
Wanneer de benen het begeven, de persoon stabiliteit verliest, er geïmproviseerde grepen opduiken of de benodigde hulp toeneemt, is een herbeoordeling nodig. U hoeft niet te wachten op een val of de transfer te herhalen om de moeilijkheid aan te tonen. Beschrijf een voorval dat al heeft plaatsgevonden en neem contact op met wie de zorg begeleidt.
Is er een gewicht waaronder iemand met de hand kan worden getild?
Nee, het gewicht alleen bepaalt niet of een handeling passend is. Ook de mogelijkheden van de persoon, de stabiliteit, de omgeving, de frequentie en de beschikbare hulp moeten worden meegewogen. Het draagvermogen dat op een hulpmiddel staat, gaat over dat hulpmiddel, niet over de kracht die een familielid zou moeten gebruiken.
Vervangt de verticale hoogteverstelling een tillift?
Nee. Die verstelt de hoogte van de hele fauteuil; de persoon wordt niet van de zitting losgetild. Ze kan helpen om een transfer voor te bereiden, maar een tillift blijft nodig wanneer die voor de persoon en voor de gebruikte werkwijze is aangewezen.
Is het afneembare zijpaneel genoeg voor een zijwaartse transfer?
Nee. Het maakt de toegang vrij, maar er zijn ook oppervlakken nodig die op elkaar aansluiten, stabiliteit en een geschikte transfermethode. Het verwijderen van het zijpaneel betekent niet dat u de persoon mag verslepen of zelf een transferplank mag kiezen.
Moet ik een video van de transfer naar het Sollevita-team sturen?
U hoeft niet met een video te beginnen. Een beschrijving en foto’s van de lege ruimte kunnen al veel duidelijk maken. Herhaal geen riskante handeling om die te filmen; eventuele opnamen vragen toestemming en passende omstandigheden, zonder onnodige persoonsgegevens.
Welke informatie is nuttig vóór het adviesgesprek?
Vermeld de oppervlakken waartussen de transfer plaatsvindt, het moeilijke moment, de hulp die al wordt gebruikt, de modellen van de hulpmiddelen en de lengte en het gewicht van de persoon. Voeg de beschikbare afmetingen van de ruimte toe en de aanwijzingen die u al hebt gekregen. Geef eerlijk aan wat nog moet worden nagegaan.
Bronnen en referenties
[1] INRS · Frankrijk. De ALM-aanpak: de mobiliteit van de geholpen persoon begeleiden en daarbij zorgen voor de ander en voor zichzelf (in het Frans). Geraadpleegd op 9 september 2026.
[2] Suva · Zwitserland. Slimme transfers in hulp en zorg (in het Frans). Geraadpleegd op 9 september 2026.
[3] Sollevita · La Castellana. Sollevita, elektrische zorgfauteuil met sta-opfunctie. Geraadpleegd op 9 september 2026.
De gezondheidsbronnen onderbouwen de genoemde principes; ze vormen geen aanbeveling voor Sollevita. De productkenmerken zijn informatie van de fabrikant; de praktische overzichten zijn redactionele uitwerkingen, geen klinische tests.
Volgende stap
Begin bij de transfer die nu de meeste moeite kost en bereid een concrete beschrijving voor. Bespreek daarna de zorgfuncties van Sollevita met het Sollevita-team en met wie de zorg begeleidt, om te begrijpen welke rol de fauteuil in de werkelijke dagelijkse routine kan spelen.
